نمایشها و خرده نمایشهای زاینده رود

چهارشنبه 16 اسفند 1391 09:50 ب.ظنویسنده : علی قاسمی

 

در رسومات گذشته محلات شهر زاینده رود نمایشهای و خرده نمایشهای ایینی اجرا می شده است که بطور اختصار به برخی از انها اشاره میکنم

(نمایش ایینی به نمایشی گویند که در خدمت ایین قرار گرفته و خرده نمایشها هم نمایشهایی هستند که خیلی مختصر اجرا میگردند.)

ایین ترس اندازی   این نمایش در همین دهه معاصر نیز در محلات شهر زاینده رود اجرا میشده است چنان که ترجیحا پیرزنی مجرب برای دور کردن ترس از کودکی که حالت بیمار بخود گرفته که به لفظ عام هول افتادن گفته میشود  حاضر میشد

با چوب و هیزم خشک اتشی افروخته میشد که بر روی اتش افروخته تابه بزرگی که بدان به لهجه محلی توه گفته میشد وارونه میکردند  و از خمیر ارد که با اب خیلی رقیق شده بود بر روی تابه داغ میریختند. البته این کار با اجرای حرکاتی نمایش گونه و به خدمت گیری اذکار و اوراد توسط پیرزن اجرا کننده انجام می شد.

خمیر رقیق شده سریعا شکلی بخود میگرفت . همه منتظر تفسیر پیرزن از شکل بتصویر در امده خمیر بودند. تا اینکه پیرزن لب به سخن میگشود و انچه از تصویر خمیر روی تابه میدید را به چیزی شبیه به ان نسبت میداد و دلیل ترس و بیماری کودک را ان چیز میدانست.

تاثیر روانی این ایین ترس اندازی  باعث تلقین مثبت و بهبودی نسبی کودک بیمار می شد.

ایین مهره اندازی این ایین کهن که بیشتر در چهارشنبه اخر سال  که موسوم به چهارشنبه سوری است اجرا می شده است

این رسم کهن با اجتماع تعدادی از بانوان در محل زندگی یکی از انها صورت می گرفته است. زنان و دختران با هر سنی و شرایطی  هر کدام با خود مهره ای(چه زینتی و چه غیر زینتی )  از جنس سنگ ، تکه های شیشه، چوب ،استخوان و... همراه داشتند . زنی از بین جمع که ترجیحا مسن تر و مجرب تر بود درخواست کوزه ای میکرد که زنان همه مهره هایشان را درون ان کوزه بیاندازند. وکودکی را هم می اوردند که کوزه را در دست میگرفت.

زن مسن تر با خواندن شعری از کودک میخواست تا کوزه را بچرخاند  و وقتی که شعر او تمام میشد از کودک میخواست تا یکی از مهره های درون ان کوزه را بیرون بکشد و چون همه میدانستند که مهره از کیست ان شعر را نوعی تفال برای صاحب مهره میدانستند و بدو نسبت میدادند.

مادرم میگوید که از کودکی خودش بیاد دارد که اشعاری که برای افراد می امد همان وضع و حال زندگیشان بوده است.

باورهای پاک و بی الایش مردمان روزگار دیرین ما انچنان بود که شعر ی که قسمت انها میشد  گوشه ای از زندگیشان بود . و با برداشتی دیگر میتوان گفت اشعاری که خوانده میشد متناسب با وضع دوران خودشان انتخاب و اجرا می شده است.

ایین قاشق زنی

مرد و زن بزرگ و کوچک فرقی نمیکند همه با لباسی شبیه لباس زنانه (مثلا با روسری و چادرکه اغلب از چاچب که پارچه بزرگ و کلفت با بافتهای درشت از جنس نخ طبیعی بود که  عموما بادست بافته میشد و برای جمل وسایل و علوفه از ان استفاده می شد و بجای چادر هم استفاده می کرده اند)

در حالی که ظرفی در دست داشتند با قاشقی بر روی ان میکوبیدند و بسمت منازل روستا حرکت میکردند ،گه گاه فردی از بزرگترها شعر یا شعاری را میخواند و بقیه تکرار میکردند.

ایجاد سر و صدای زیاد کوبیدن قاشقها بر روی ظروف که همراه با ریتم خاص خود بود باعث میشد که اهالی قبل از اینکه گروه به درب منزلشان برسند متوجه حضور گروه شوند و در استانه درب خانه شان منتظر رسیدن گروه و استقبال از انها میشدند.

اما اگر با رسیدن گروه به درب منزل کسی برای استقبال از گروه به بیرون خانه نیامده بود گروه با مداومت و توقف صاحب خانه را متوجه حضور میکردند.

اهالی با دادن هدایایی از قبیل تخم مرغ ،نان و برنج،جو،گردو،لبنیات و یا هر چیز دیگری که در خانه داشتند از گروه قاشق زنان که شادی را به انها هدیه داده بودند تشکر میکردند.

این ایین در سه شنبه اخر سال و ایام نوروز اجرا می شده است.

مطالبی نیز در مورد ایین های زیر اماده کرده ام که اگر وقت کنم حضورتون تقدیم میکنم

ایین جامع نمایشی تعزیه

ایین کولی بازی

البته ایینهایی نیز وجود دارند که بدلیل نداشتن حرکات نمایشی از انها فقط با نام ایین تلقی میشه نه ایین نمایشی


برچسب ها: ایین ها ، رسوم ، ایین نمایش ، نمایش ایینی ، بیستگان ، بیستجان ، بیسجون ، بیسگون ، بیسکون ، کله مسیح ، کله بالا ، کلهپایین ، کله پاین ، کله پائین ، کله مسلمان ، بهجت اباد ، بهجت آباد ، باباشیخ علی باباشیخعلی کله مسیح ، کله مسلمون ، کله ها ، شهرزاینده رود ، زاینده رود ، رودخانه زاینده رود ، محله بالا ، محله پایین ، لنجان ، شهرستان لنجان ، باغبهادران ، باغ بهادران ، باغ بهارداران ، باغبادران ، باغوردون ، باغبردون ، ورنامخواست ، غولوم خواس ، غولوم خواست ، غلام خواست ، مدیسه ، نوگوران ، نوگران ، نوگرون ، پل کله ، سه راه گاز ، سده لنجان ، چمگردان ، چمگردون ، زرین شهر ، ریز ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 11 فروردین 1392 01:42 ب.ظ

 

 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic